2 grudnia 2025 roku odbyło się drugie spotkanie w ramach cyklu Salon Kultury: Oh, Tannenbaum… Skąd pochodzi zwyczaj strojenia choinki.
Podczas gdy pierwsze spotkanie było wydarzeniem przygotowującym, kiedy wspólnie wykonywaliśmy wieniec adwentowy, drugie spotkanie stanowiło początek cyklu Salonów Kultury, podczas których rozmawiamy o kulturze, ale także doświadczamy jej i praktykujemy ją.
Zadanie publiczne jest finansowane ze środków Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego.Partnerem projektu jest Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej “Jodły” w Ostródzie. To właśnie w siedzibie stowarzyszenia – w Domu Niemieckim – odbywają się spotkania adwentowe, podczas których pielęgnowane są niemieckie język i kultura.
Społeczność niemiecka stanowi dziś mniejszość społeczną w województwie Warmińsko-Mazurskim, lecz jeszcze przed 1945 rokiem była tu ona większością. W stowarzyszeniu “Jodły” angażują się m.in. osoby urodzone w tych czasach i pamiętające je. Podczas projektu “Oh, Tannenbaum…” posłuchamy ich wspomnień odnośnie czasu adwentu, Bożego Narodzenia i tak zwanych Dwunastek. Kulturoznawczyni Olga Żmijewska także opowie o tych zwyczajach. 2 grudnia Olga Żmijewska rozmawiała z Hildegard „Hildą” Ziółkowską, która urodziła się w 1938 roku w niemieckiej, protestanckiej rodzinie. Podczas wywiadu z Olgą Żmijewską Hildegard z radością wspomniała, że w najnowszym wydaniu czasopisma Osteroder Zeitung odkryła ona zdjęcie grupowe z 1952 roku przedstawiające pastora i grupę młodzieży przystępującej do konfirmacji w Kraplewie, dawnym Kraplau. Na zdjęciu jest także czternastoletnia Hilda Ziółkowska.To dziewczynka z warkoczami po prawej stronie zdjęcia.
Dom Niemiecki przy ulicy Herdera w Ostródzie to piękny, niemiecki budynek o czterech kondygnacjach, który jest wyposażony m.in. w dwie kuchnie. W jednej z nich grupa wspólnie upiekła tartę z prażonymi migdałami według przepisu Edith Ziółkowskiej (Butschkowski) i według wskazówek Hildegard Ziółkowskiej. To cenna możliwość przekazania kolejnej generacji zwyczajów kulinarnych. W ramach projektu będziemy mieli okazję poznać także wschodniopruski przepis na pierniczki, jaki przekazała Hildegard jej mama. Przepis był dotąd przekazywany wyłącznie ustnie, a projekt stał się motywacją i okazją do spisania receptury. W ten sposób zwyczaje przynależne do naszego regionu pozostaną tutaj żywe – niezależnie od przynależności narodowej czy etnicznej osób, które je praktykują.
Edith Ziółkowska, której tartę dziś piekliśmy, jest jedną z trzech osób, których historie związane z końcem II Wojny Światowej uwieczniła Olga Żmijewska w reportażu „Der Wirbelsturm”. Reportaż ukazał się właśnie w najnowszym numerze Osteroder Zeitung – tym, w którym na zdjęciu odnalazła się Hildegard Ziółkowska. Zapraszamy do lektury. Tekst wraz ze zdjęciami jest dostępny także online, pod tym linkiem.
Czasopismo Osteroder Zeitung ukazuje się co pół roku i jest wydawane przez niemieckie stowarzyszenie Kreisgemeinschaft Osterode Ostpreussen, do którego należą osoby pochodzące z przedwojennego powiatu ostródzkiego, a także ich rodziny i potomkowie oraz osoby sympatyzujące. Osoby te mieszkają na różnych kontynentach, a do niedawna był wśród nich także mieszkający w USA najstarszy żyjący absolwent ostródzkiego liceum, pan Prof. Armin Mruck, mecenas liceum i osób uczących się tam. W najnowszym wydaniu czytamy o pożegnaniu panu profesora, który zmarł w wieku przeszło stu lat. Czasopismo jest cenną platformą wymiany, wspomnień, faktów historycznych oraz materiałów wizualnych, w tym historycznych zdjęć i rysunków. Zachęcamy do prenumeraty wydawnictwa (w języku niemieckim).
Ale to nie wszystko, co wydarzyło się podczas drugiego Salonu Kultury.
Spotkanie otworzył m.in. pastor Waldemar Eggert, który uroczyście zapalił pierwszą świecę na wieńcu adwentowym. To wieniec, który grupa uplotła podczas poprzedniego spotkania. Pastor powiedział także kilka słów o symbolice wieńca i poszczególnych świec. W prelekcji o przesileniu zimowym i historii wieńca adwentowego Olga Żmijewska uzupełniła te informacje wspominając, że wieniec adwentowy jest wynalazkiem protestanckiego teologa z Hamburga, lecz od 1925 roku jest on również elementem katolickich zwyczajów adwentowych. Świece wieńca będziemy zapalali podczas kolejnych zebrań.
Spotkania w ramach Salonu Kultury są bezpłatne i otwarte dla wszystkich osób zainteresowanych żywą historią i kulturą mniejszości niemieckiej.
Zapraszamy! Szczegółowy opis projektu wraz z datami spotkań jest dostępny na stronie www.sztukawolnosci.org.pl w zakładce Projekty.
Dziękujemy niezwykle aktywnym członkiniom stowarzyszenia “Jodły”, seniorkom Hildegard Ziółkowskiej i Ingrid Lipce za przygotowanie wypieków do kawy i herbaty.
6 grudnia spotkamy się o godzinie 12. z okazji uroczystego obiadu adwentowego i koncertu pieśni adwentowych w wykonaniu Magdaleny Białeckiej (pianino, wokal).
Tego dnia Olga Żmijewska opowie o zwyczajach związanych z 6 grudnia oraz porozmawia z przewodniczącym Stowarzyszenia „Jodły” Henrykiem Hochem.
Na naszym kanale YouTube dostępne są prelekcje Olgi Żmijewskiej odnośnie pochodzenia zwyczajów adwentowych i świątecznych, a także rozmowy Olgi Żmijewskiej z członkiniami i członkami mniejszości niemieckiej z Warmii i Oberlandu, w których opowiadają oni o zwyczajach grudniowych, które pamiętają z dzieciństwa. Są to opowieści osób wychowanych w wyznaniach ewangelickim i katolickim, w językach polskim i niemieckim. Zapraszamy! Lista z dziewięcioma nagraniami dostępna jest pod tym linkiem.